گزارش و تحلیل سفر به تونس
337 بازدید
تاریخ ارائه : 1/10/2013 11:49:00 AM
موضوع: اخلاق و عرفان

 

‫کشورتـــــونس ‫دریک نگـــــاه

 

‫مدیریت همکاری های علمی و بین الملل

 

‫بسمه تعالی

 

‫آشنایی‌با‌کشور‌تونس

 

‫موقعیت‌جغرافیایی‌وآب‌وهوایی‌تونس

 

‫تونس، کوچکترین کشور شمال افریقا، از شمال و مشرق به دریای مدیترانه ، از جنوب شرقی به لیبی و از‫مغرب به الجزایر محدود می شود. مساحت آن 051 ، 461 کیلومتر مربع و پایتخت آن شهر تونس است‫. تونس ، با توجه به تأثیر رطوبت دریای مدیترانه و ارتفاع کوه های شمالی ، دارای آب و هوای معتدل‫دریایی است و خوش آب و هواترین کشور شمال افریقا به شمار می آید. در سواحل آن لنگرگاه ها و‫خلیج های کوچک متعددی وجود دارد ، از جمله شهر های تونس ، حمامات و قابِس‫َّ

‫‌جمعیت‌تونس‫3731 ش /4991، بالغ به 152 ، 11 تن بوده.‫با توسعة شهرها، تا اوایل‫اقتصادتونس‌‫قرن پانزدهم / اواخر قرن

‫اقتصاد تونس شامل بخش های کشاورزی ، صنعت و گردشگری‫بیستم حدود 07درصد‫است که در حال متنوع تر شدن است . در اواخر 9531 ش / 0891‫جمعیت در شهرها اقامت‫سیاست آزادسازی تدریجی اقتصاد تونس دنبال شد. اصول اقتصادی‫گزیدند. در 1831 ش /‫تونس مرکب از نوعی سوسیالیسم قابل تغییر به سرمایه داری.‫2002 جمعیت تونس‫08درصد خاک تونس برای کشاورزی مناسب است . یک چهارم‫حدود 000 ، 977 ، 9 تن‫جمعیت شاغل (حدود نیم میلیون نفر)، در بخش کشاورزی کار می‫بود. تونس ، صفاقس ،‫کنند.در حال حاضر تولید گندم و جو کافی نیست و تونس برای‫قیروان ، سوسه ، قابس ،‫مصرف داخلی غالت وارد می کند و این در حالی است که این‫بنزرت ، منَستیر ، و قفصه‫َُْسرزمین روزگاری «انبار غلة روم » (مطمورة رومة ) خوانده می‫از شهرهای مهم کشورّ‫شد. محصوالت صادراتی عمده ، مرکبات و روغن زیتون و انگور‫تونس اند .‫و گوجه فرنگی و لیمو و انجیر و خرما ا ست . تونس از لحاظ تولیدمردم تونس ، اصالتاً‫بربر هستند. تونس گروه های قومی متنوعی از‫زیتون ، بعد از اسپانیا ، ایتالیا و یونان ، در رتبة چهارم قرار دارد و از نظر‫مهاجران را پذیرفته است ، از جمله فنیقی ها، سیاهپوستان افریقایی‫صادرات روغن زیتون ، مقام سوم را داراست . تقریبا نیمی از زمین، آسیایی ها، یهودیان ، رومی ها، واندال ها (نژاد ژرمن )، اعراب‫های حاصلخیز این کشور، چراگاه دام است ، ولی پرورش دام کافی، پناهندگان مسلمان اهل سیسیل (صقلیّه ) و اسپانیا (اندلس ) و‫نیست و تونس به طور مرتب گوشت و لبنیات وارد می کند. صنعت‫همچنین ترک های عثمانی ، و فرانسوی ها. آوارگان مسلمان سیسیلی‫ماهی گیری در شهر صفاقس متمرکز است . به طور کلی میزان‫بعد از اینکه سرزمینشان در484/1901 به تصرف پادشاهان نورمن در‫صادرات کشاورزی تونس ، دو سوم واردات مواد غذایی است .‫آمد، در قسمت الساحل تونس اقامت گزیدند. عمده ترین مهاجرت‫در 3731 ش / 4991، 4ر63درصد از نیروی کار تونس در بخش‫در دورة اسالمی به تونس ، مهاجرت مسلمانان اسپانیایی بود که بعد‫صنعت مشغول به کار بودند. از 9631 تا 5731 ش / 0991ـ 6991

از سقوط اِشبیلیه (سویل ) در اسپانیا در 646/8421 آغاز گردید و در‫سهم صنعت در تولید ناخالص ملی هر سال 3ر4درصد افزایش یافته‫اوایل قرن دهم / شانزدهم تبدیل به مهاجرتی چشمگیر شد. در طول‫است . صنایع تونس شامل غذاسازی ، پارچه بافی ، تولید مصالح‫این مدت قریب به دویست هزار مسلمان اسپانیایی در منطقة کنونی‫ساختمانی و لوازم منزل و کود شیمیایی است و بیش از نیمی از‫تونس ، در درة مجرده و شبه جزیرة الوطن القبلی در شمال تونس‫صنایع تونس در پایتخت این کشور متمرکز است . تا زمان کشف‫ساکن شدند و آداب و رسوم شهری و فنون پیشرفتة کشاورزی و‫نفت در تونس ، فسفات ، مهمترین منبع معدنی بود. تونس با تولید‫آبیاری را به این سرزمین وارد کردند. این تنوع قومی هنوز در تنوع‫ساالنه شش میلیون تن فسفات در میان کشورهای عربی بعداز مغرب‫اسامی خانوادگی در تونس نمایان است .‫و اردن مقام سوم و در سطح جهانی رتبة پنجم را به خود اختصاص‫زبان‌رسمی‌ود ‌ین‌مرد ‌م‌تونس‫ ‫داده است . در حال حاضر یک سوم کل فسفات تولیدی آن صادر می‫شود. سایر منابع معدنی تونس ، آهن و سرب و روی و جیوه است در پایان قرن ششم / دوازدهم به تکمیل جریان عربی کردن فرهنگ نفت نیز که در 3431 ش / 4691 در مناطق جنوبی در ناحیة البورمه  ‫تونس توجه جدی شد. تا کنون نیز زبان رسمی تونس ، عربی باقی

کشف شد، نقش مهمی در اقتصاد این کشور دارد . ‫مانده است . کمتر از 1درصد جمعیت تونس در جنوب جزیرة جربه‫صنعت گردشگری تونس ، به سبب وجود سواحل زیبا و آثار باستانی ، مطماطه ، الدویرات و شننی هنوز به زبان بربری صحبت می کنند‫و آب و هوای مناسب و نزدیکی به اروپا، از اوایل دهة 0431 ش  ‫و فرانسه دومین زبان اصلی و زبان مطبوعات و آموزش و مکاتبات‫/ 0691 بدین سو بسیار پیشرفت کرده است . گردشگران عمدتا از‫اداری است . اگر چه رسانه های تونس از عربی استفاده می کنند، اکثر‫اروپای غربی و الجزایر و لیبی به آنجا می روند. در 6731 ش /7991، ‫تونسی ها به زبان محاوره ای خود سخن می گویند که سه گویش‫5ر4 میلیون جهانگرد از تونس دیدن کردند. صادرات عمدة تونس ، ‫دارد: گویش شهرها، گویش روستاها و شهرک ها، گویش ‫پارچه ، نفت خام ، محصوالت نفتی ، ماشین آالت ، فسفات ، کود  ‫بادیه نشینان . تعداد مهاجران تونسی در 8731 ش /9991 بالغ بر‫و روغن زیتون و واردات عمدة آن ماشین آالت ، منسوجات ، مواد ‫952 ، 066 تن بوده است که 58درصد از آنها مقیم اروپا (سه چهارم‫غذایی و وسایل حمل و نقل می باشد. فرانسه مهمترین طرف تجاری ‫آنها مقیم کشورفرانسه )بوده‫تونس است که قریب به 52درصد کل واردات و صادرات تونس را به‫اند.اسالم دین رسمی تونس‫خود اختصاص داده است . ایتالیا، آلمان ، بلژیک و کشورهای مغرب‫است و بیش از 99درصد‫عربی در ردیف بعدی تجارت خارجی تونس قرار دارند. به طور کلی ‫جمعیت مسلمان اند. بیشتر‫تولید ناخالص ملی و شاخصهای اجتماعی در تونس از زمان استقالل  ‫مسلمانان مالکی مذهب و‫در 5331 ش / 6591 پیوسته رو به افزایش بوده است . از 6631 ش /  ‫اندکی نیز حنفی مذهب اند.‫7891 تونس ساالنه حدود 5درصد رشد اقتصادی داشته و در 1731‫چندهزار اباضی مذهب در‫ش / 2991 رشد آن به 6ر8 درصد رسیده و متوسط رشد اقتصادی جزیرة جربه ساکن هستند.‫آن در دهة 0991 حدود 26ر4درصد بوده است . مجامع بین المللی ‫اقلیتهاییهودیومسیحی‫، تونس را الگوی مناسبی برای توسعة اقتصادی در کشورهای رو به ‫نیز در تونس وجود دارد که

‫توسعه اعالم کرده اند . ‫شمار آن ها، بر اساس آمار‫انگلیسی در کنار زبان فرانسه‫به صورت اجباری از سال  ‫اوضاع‌فرهنگی‌ـ ‌اجتماعی‌‫پنجم ابتدایی تعلیم داده می  ‫. اوضاع فرهنگی تونس ، فراز و نشیبهای زیادی داشته است . اقوام

‫شود. ‫بربر، ساکنان اولیة تونس ، دارای فرهنگی بدوی بودند و عالوه بر‫دانشگاهتونس  ‫بهره مند شدن از تمدن مصر، به دنبال نفوذ فنیقیها و لشکرکشی روم‫دانشگاه تونس (تأسیس در ‫و حضور تمدن بیزانس در منطقه ، از نظر فرهنگی شکوفا شدند که

‫9331 ش / 0691) اولین ‫َِ‫آثار آن در بناهای تاریخی تونس ، بخصوص در کارتاژ (قرطاجنه )،‫مؤسسة آموزش عالی در این  ‫مشهود است . بعد از فروپاشی امپراتوری روم شرقی (بیزانس ) و‫کشور می باشد. در5631 ش  ‫تسلط مسلمانان بر متصرفات این امپراتوری در شمال افریقا، فرهنگ‫/ 6891 نیز دانشگاه الوسط  ‫اسالمی و زبان عربی به همراه اعراب مهاجر، به تونس وارد شد و در‫(جامعة الوسط ) در شهر ‫آنجا حضور و قوام یافت . فرهنگ استعماری فرانسه نیز بر فرهنگ ‫منَستیر در نزدیکی سوسه و ‫اسالمی ـ عربی مردم تونس تأثیر نهاده است ، ولی فرهنگ اسالمی‫دانشگاه الجنوب (جامعة الجنوب ) در شهر صفاقس تأسیس شد. ‫همچنان در توده های مردم نفوذ دارد.‫طبق آمار سازمان آمار کشور تونس ، میزان باسوادی در 8731 ش /

‫9991بالغ بر 37درصد بود.‫طریقه‌های‌مهم‌عرفانی‌تونس‫درتونسدوطریقهاهمیتبسیاردارد:شاذلیه*کهزاویةسیدابوالحسن ‫تونس‫فرهنگی‌

‫موسسات‌   ‫شاذلی * در نزدیکی گورستان جالز در شهر تونس را در اختیار دارد،

‫برخی مؤسسات فرهنگی تونس عبارت انداز: مؤسسة ادبیات عرب   ‫و تجانیه * که بویژه در منطقة جنوب گسترش فراوان دارد. طریقة‫که در 9031ش / 0391 تأسیس شده و مطالعات گوناگونی در بارة   ‫تجانیه را سیدابراهیم ریاحی (0811ـ6621/6671ـ0581) تأسیس‫تونس و اعراب و اسالم کرده است ؛ مؤسسة ملی باستان شناسی که   ‫کرد. این طریقه زنان را نیز به عضویت می پذیرد. مقبرة سیدابراهیم‫در 6331ش / 7591 برای شناخت آثار تاریخی و باستانی تونس‫ریاحی به صورت زاویة طریقة تجانیه در آمده است . طریقة قادریه را‫تأسیس شده است ؛ فرهنگستان علوم و ادبیات و هنر تونس که به  ‫نیز یک حاجی در 8811/4871 به وجود آورد. طریقه های عیساویه‫«بیت الحکمه » نیز مشهور است ، در 1731ش / 2991 تأسیس شده علویه ، حشانیه ، طیبیه (شاخه ای از شاذلیه )، رحمانیه و طریقة‫و هدف از تأسیس آن رشد و گسترش همکاریهای علمی و فرهنگی عزوزیه اهمیت کمتری دارند.‫َّ‫بین تونس و سایر کشورهاست ؛ و کتابخانة ملی تونس که در 2031/   ‫نام علما و اندیشمندان بزرگی در تاریخ تونس باقی مانده ، که از آن‫5881 تأسیس شده است ‫جمله اند: ماگون ، اگوستین ، قسطنطین ، عبدالسالم بن سحنون ، ابن‫مهمترین روزنامه های تونس عبارت اند از: الصحافه ، الصباح ،‫ّ‫الجزار، ابن رشیق ، ابن عرفه ، ابن خلدون ، خیرالدین پاشا تونسی ،‫الحریه ، الشروق ، انباء تونس به انگلیسی و فرانسه ، و االنوار به زبان ‫محمد بِیْرم تونسی ، ابوالقاسم شابی و محمدطاهربن عاشور.‫فرانسه). ‫فرهنگ ایران نیز در تونس نفوذ داشته است . نفوذ کامل ایران از‫رادیوهای دولتی تونس که برنامه هایش به زبانهای عربی و فرانسه  ‫دورة اغلبیان آغاز شد که هارون الرشید حکومت افریقیه را به ابراهیم‫و ایتالیایی است ، در شهرهای تونس و قفصه ، سفاقس و منَستیر‫بن اغلب سپرد. وی همراه با لشکریانی ، عمدتا خراسانی ، در افریقیه‫ایستگاهدارند. ‫ساکن شدند و فرهنگ و آداب و رسوم ایرانی را در این مناطق رایج‫تلویزیون تونس در 5731ش /6991 تأسیس شد و دو شبکة عربی ، ‫ساختند.‫شبکة هفت (قناة سبعة ) و شبکة جوانان (قناة الشباب )، دارد.‫از جمله اندیشمندان ایرانی این دوران این اشخاص بودند: عبدالل بن‫خبرگزاری تونس که در 0431 ش / 1691 تأسیس شده و مرکز آن‫فروخ فارسی (متوفی 671)، خالدبن یزید فارسی ، و اسدبن فرات ‫ّ‫در پایتخت است و نمایندگی هایی در داخل و خارج از تونس دارد. ‫نیشابوری (متوفی 412) که از اعاظم فقهای مالکی بود.