مقایسه تطبیقی نقش آموزه های شیعی در نهضت مشروطیت و انقلاب اسلامی
473 بازدید
تاریخ ارائه : 8/25/2014 9:06:00 AM
موضوع: تاریخ و سیره

چکیده:

مشروطیت و انقلاب اسلامی جزء حوادث عظیمی بود كه در بطن بیداری جامعه ایرانی در دوره معاصر و تطور اندیشه تاسیس مدینه سیاسی مبتنی بر آموزه های وحیانی- شیعی پدید آمد.با تامل در متن آموزه­هایوحیانی- شیعی می­توان به این واقعیت مهم رهنمون شد که شکل­گیری نهضت مشروطه و انقلاب اسلامی امری دور از واقع نبود، زیرا اساس آموزه­های دینی را می­توان در دو مقوله برپایی عدالت و مبارزه با ظلم و جور تعریف کرد. از این رو نهضت مشروطه از سویی، آغاز حرکت اجتماعی نوینی برای رهایی از استبداد حاکم و از دیگر سو از جمله حرکت­های اجتماعی است که به خوبی کُنش رو در روی دین و سیاست و نقش دین در جامعه ایرانی را نشان می­دهد. نهضت مشروطه با داعیه دینی و با توجه به چگونگی و حالت اجتماعی جدید حاکم بر دنیای آن روز بویژه دگردیسی­های غرب آغاز شد و در سرانجام خویش به دلیل چیرگی دیدگاه غیر دینی به شکست و کژی کشید، اما در ادامه بعد از مدتی بستری برای شکل­گیری انقلاب اسلامی شد. انقلاب اسلامي، انقلابی بود که هم در شروع و هم در فرآيندش از آموزه­های وحیانی­- شیعی بهره­ می­گیرد. از این رو بقا و تداوم ديني بودن انقلاب اسلامي اقتضا دارد که از نسبت بسياري از مسايل مستحدث و حتي مسايل گذشته با دين سؤال شود و اين امر مستلزم طرح تفاسير و تقريرات مکرر از دين مي‌باشد و دقیقا به همین دلیل مهم‌ترين چالشي که دين در عصر انقلاب اسلامي در پيش خواهد داشت، ضرورت‌هاي پراگماتيک و تحميلي‌ ناشي از توسعه و فراگيري مدرنيته است. بدین جهت نقش مهم عالمان ديني در اين شرايط ويژه، ممانعت از لغزيدن تفاسير و تقريرهاي ديني به ساحت توجيه‌گري فضاي موجود مي‌باشد.

در مقاله حاضر به بررسی تطبیقی  نقش آموزه­های شیعی در شکل­گیری نهضت مشروطه و انقلاب اسلامی پرداخت خواهد شد.

واژگان کلیدی: آموزه های شیعی، انقلاب مشروطه، انقلاب اسلامی، علمای دینی.