آینده انتخابات مصر پیچیده است/ اخوانی ها برای مصر بهترند/ جمود فکری و مبارزه با هرگونه نوآوری شاخصه وهابیون است شور مصر پس از انقلاب و سرنگونی حسنی مب
29 بازدید
موضوع: علوم سیاسی
مصاحبه کننده : در گفت‌وگو با خبرنگار شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه
محل مصاحبه : قم
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه
تعداد شرکت کننده : 0

کشور مصر پس از انقلاب و سرنگونی حسني مبارك باید دوره جديدي را پايه گذاري كند اما در حال حاضر شوراي نظامي مصر قدرت را در دست گرفته و انتقال قدرت به بعد از اصلاح قانون اساسي موکول شده است. انتخابات مصر در مراحل اوليه قرار دارد اما برخی نامزدها از سوي شوراي نظامي رد صلاحيت شده اند و اين پيش بيني آينده مصر را دشوارتر از قبل کرده است.

حسن عبدي پور، كارشناس مسایل جهان عرب و مدير مركز ساماندهي پژوهش‌هاي ديني در گفت‌وگو با خبرنگار شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه) در قم به تحلیل وضعیت کشور مصر پس از انقلاب و سرنگونی حسنی مبارک پرداخت و درباره جريان‌هاي مختلف فكري در مصر اظهار کرد: در اين كشور دو جريان وجود دارد؛ یکی جريان سنتي محافظه كار است که به دنبال تغييرات و جنبش نيستند، بار سياسي به دين نداده و بيشتر فعاليت آنها در مباحث فرهنگي و اجتماعي و تمدن خلاصه مي‌شود. دسته دوم بنیادگرایان و اصلاح طلبان ديني هستند كه جنبش هاي اسلامي را شكل مي دهند و بنيادگرايي اسلامي بین آنها مشاهده می شود و جرياناتي مانند وهابيت سعي مي كنند خود را در اين طبقه قرار دهند ضمن آنكه بخشي از سلفي ها در تقسيم بندي اوليه وجود دارند.

اين كارشناس مسایل جهان عرب گفت: نوگرايان ديني زير مجموعه اصلاح طلبان مصر هستند كه در مسایل سياسي اجتماعي راديكال عمل مي‌كنند يعني به دنبال تغييرات اساسي و ساختاري بر جوامع اسلامي هستند. ذاتا اين دو جريان بنياگرا و سنت گرا، محافظه كار هستند اما بنيادگرا تلاش مي‌كند كه ظواهر را در سطح گسترده‌اي تغيير دهد. بنيادگرايان داعيه تغييرات دارند و به ويژه خواهان تشكيل حكومت اسلامي هستند حتي قالب هاي رسمي سنتي را رد كرده و خواهان بازگشت به بنيان‌هاي اوليه اسلام هستند و تشكيل مذاهب و مكاتب بعدي را به عنوان بدعت رد مي‌كنند و از این لحاظ با سنت گرايان تفاوت دارند اما به دليل گذشته نگري و شعار بازگشت به كتاب و سنت و دوره با شكوه اوليه با سنت گرايان يكي مي شوند.

عبدي پور اظهار كرد: از سوي ديگر نوگرايان ديني با آنكه خواهان تكيه بر كتاب و سنت هستند بين دين و عقل و علم و دموكراسي و... قائل به سازگاري بوده و جريان سوم را در كنار سنت گرايان دارند.

وي از جريان تجددگرايان در كنار ديگر تفكرات حاكم بر مصر نام برد و گفت: اين جريان كه تجدد سكولار منهاي دين است در بحث جنبش‌هاي اسلامي نمي گنجد و عليرغم اينكه در كشورهاي اسلامي گفتمان‌هاي سكولار حاكم هستند اما نمي توانند با اكثريت مسلمان در اين كشورها همنوايي كنند و يك جنبش سياسي گسترده ايجاد كنند.

اين كارشناس خاورميانه به وضعيت منطقه پس از بيداري اسلامي اشاره كرد و گفت: جنبش‌هاي مردمي كه از سال 2011 با هدف براندازي حكومت‌هاي مستبد و برقراري حكومت‌هاي دموكراتيك در مصر و تونس شروع شد، بارقه‌هاي اميدي را در خاورميانه براي گذار به سمت دموكراسي ايجاد كرد.

وي ادامه داد: استكبار و غرب براي مديريت شرايط موجود تلاش مي كند با ايجاد چالش ها و بازخواني حوادث چند دهه اخير، مدل مقاومت را به عنوان سابقه تخريبي و چالش زا در منطقه معرفي كند و نشان دهد اين اسلام  انقلابي باعث بي نظمي در منطقه و اختلاف و چالش بين كشورهاي اصلي شده كه علت آن هم مساله ايدئولوژيكي و روحيه انقلابي است كه در آنها وجود دارد و سعي مي كنند جريان هاي فكري را به سمت سكولاریسم و جداكردن دين و سياست سوق دهند و ثابت كنند كه براي آزادي، رفاه و توسعه و مردم سالاري بايد با شرايطي كه غرب دارد، كنار آمد.

غرب به دنبال تحت تاثير قرار دادن توده‌هاي مردمي است

عبدي پور با تبيين شرايط كشورهاي منطقه عنوان كرد: متاسفانه حاكمان بیشتر كشورهاي اسلامي وابستگي جدي به كشورهاي بيگانه دارند و قصد دارند با هزينه فوق العاده و همسويي با استكبار و درگير كردن ذهن شيعه و سني به مسایل خاص منطقه، شرايطي را رقم بزنند كه توده ها تحت تاثير قرار گرفته و انتخابي را انجام بدهند كه آنها دوست دارند.

وي با بيان اينكه كار دشواري را در پيش داريم گفت: در برابر خط انقلاب اسلامي جريان انحرافي به عنوان بدلي كه بتواند مانع از نفوذ انقلاب در بقيه كشورها شود با سرمايه‌گذاري عربستان و حمايت آمريكا ايجاد شد و جريان هايي مانند طالبان ایجاد شد و بعد آنها را به قدرت رساندند و از جريان جهادي سلفي به رهبري بن لادن حمايت كردند و انشعاباتي را از طالبانيسم در همه كشورها به وجود آوردند تا در مواقعي خاص اين كشورها را مورد تعرض قرار دهند و بگويند اين اسلام سني هم روحيه جهادي دارد و آنها هم با غرب و استكبار مبارزه مي كنند در حالي كه اينها صرفا شعار فريبنده بود چون بعد از به قدرت رسيدن طالبان، آمدند طالبان را از بين بردند و جريان القاعده را در مدتي بايكوت كرده و بن لادن را متواري کردند و باز متناسب با شرايط منطقه، القاعده را بازسازي كرده و بن لادن را از بين بردند. همه اين تحولات براي اين است كه به شكلي ذهنيت توده ها را به سمت خود جلب و خواسته‌هاي غرب را اجابت كنند.

مدير مركز ساماندهي پژوهش‌هاي ديني با اشاره به تعامل مناسب مذاهب خمسه در گذشته گفت: اين مذاهب گرچه منازعاتي با يكديگر داشتند اما روابط انساني همواره بر آنها حاكم بوده است در حالي كه جريان وهابيت كه خود را نماينده اصيل اسلام مي داند و ديگران را در صراط نمي بيند جريان فكري خطرناكي است كه بسياري از افكار عمومي جهان را تحت تاثير قرار داده است.

جمود فكري و مبارزه با هرگونه نوآوري شاخصه وهابيون است

وي نص‌گرايي، جمود فكري و مبارزه با هرگونه نوآوري را شاخصه جماعت وهابي دانست و بیان کرد: آنها با اتكا به گذشته از هرگونه اجتهاد و عقلانيت پرهيز مي‌كنند و براي عقل جايگاهي قائل نيستند. فعاليت اين گروه سبب شده غربي ها با استفاده از عقاید و اعمال خشونت آميز آنها چهره اسلام را خشن نشان داده و با نگرش تروريستي به مسلمانان شعار اسلام هراسي سر دهند در حالي كه مذاهب خمسه نمايندگان اصلي اسلام هستند كه مي توانند با گفت و گو و تعامل سازنده بر روي يكسري مسایل اساسي امت واحده اسلامي را تشكيل دهند.

عبدي پور با تاكيد بر اينكه نگاه پيامبر اكرم (ص) به مسلمانان امت گونه بود، اظهار كرد: عالمان ديني بايد به يك همگرايي و وحدت نظر در مسایل اساسي اعتقادي و مسایل سياسي برسند تا مسلمانان را از اختلافات داخلي پرهيز دهند.

او با اشاره به برنامه‌هاي غرب و استكبار براي مساله سازي در هر گوشه از جهان اسلام و به ويژه تضعيف جبهه مقاومت اذعان كرد: انتظار مي‌رفت بيداري اسلامي جبهه مقاومت را قوي‌تر كند اما به دليل هزينه سنگيني كه عربستان سعودي كرده تا بين مسلمانان نزاع ايجاد كند و با حفظ موقعيت خود، كشورهاي اسلامي را با يكديگر درگير كند، اينگونه نشد.

اين كارشناس جهان عرب در ادامه با اشاره به وضعيت مصر پس از انقلاب، بركناري حسني مبارك از قدرت، سركار ماندن برخي عناصر رژيم گذشته و فعاليت شوراي نظامي مصر درباره رد صلاحيت نامزدهاي برخي گروه هاي مصري اظهار کرد: جنبش هاي اسلامي در مصر كار سختي پيش رو دارند و بايد با همكاري هم تلاش كنند تا مساله انتخابات در مصر را درست مديريت كنند و بتوانند نماينده ای شايسته داشته باشند و قانون اساسي مناسبي نوشته شود.

آينده انتخابات مصر پيچيده است

او آينده انتخابات مصر را پيچيده خواند و گفت: تجربه انقلاب اسلامي نشان مي دهد غرب پس از تسليم شدن برابر بيداري اسلامي سعي مي كند عناصري را ميان جريان فكري و مردم نفوذ دهد و بعد كم كم با قدرت گرفتن آنها، منافعشان تضمين شود و جهات ايدئولوژي را كم كم در آن كشورها كمرنگ كنند.

عبدي پور در عين حال يادآوري كرد: جريان‌هاي اسلامي بايد از مسایل حزبي فاصله گرفته و مصالح اسلام و كشور خود را در نظر بگيرند تا اين هزينه‌هايي كه دادند از بين نرود چون بازگشت به شرايط قبل به معناي يك قرن عقب افتادن خواهد بود.

جريان تصوف و عرفان در مصر سد محكمي برابر سلفي ها هستند

وی ابراز امیدواری کرد که با از خودگذشتگی احزاب اسلامی و اولویت بخشی به انتخابات و انتخاب گزينه اصلح، شرایط منطقه رو به رشد باشد چرا که اگر در مصر جریان سالمی بتواند قدرت بگیرد، در آینده به نفع انقلاب اسلامی و بیداری اسلامی و مقاومت خواهد بود.

کارشناس مسایل سیاسی با اشاره به سابقه مصری ها در ارتباط با شیعه و مکتب اهل بیت(ع) اظهار کرد: جریان تصوف و عرفان در مصر پررنگ است و هرجا که این جریان بوده، سلفی‌ها نتوانستند نفوذ كنند لذا سد محكمي برابر سلفي ها حساب مي شوند.

وي ادامه داد: همين امر سبب مي شود جريان عقلانيت را در جهان اسلام پررنگ ببينيم و با قدرتمندتر شدن جريان اسلامي، ايران و مصر در كنار هم مي توانند جبهه واحدي را تشكيل دهند و همه جريانات فكري را در برگيرند.

عبدي پور تصريح كرد: پس از اين بايد به سمت تئوري سازي و مدل نويني از اسلام در تشكيل حكومت ها برويم چرا كه اسلامي كردن حكومت ها راه درازي است و تغيير سيستم ها و علوم انساني غرب به علوم انساني اسلامي نيز كار دشوار و نيازمند توليد علم است بنابراين همه سرمايه هاي فكري اسلامي بايد جمع شده و مدلي باشد كه فقط بوي مذهبي ندهد آن زمان است كه اين مدل هاي موفق مي توانند الگويي براي ساير كشورها باشند.

وي ملت‌هاي منطقه را ملتهایی با بصيرت دانست كه چهره هاي خودفروخته و وابسته را خوب تشخيص مي دهند و اميد مي رود با قدرتمند شدن جبهه مقاومت بتوانيم مانع تاثيرگذاري جريان رسانه یي غرب شويم.

مدير مركز ساماندهي پژوهش‌هاي ديني ادامه داد: امروز مي بينيد در سوريه اين چالش را به وجود آورده يا در مورد ايران مساله هسته‌یي را مطرح كرده يا كشورهاي خليج نشين را عليه ايران تحريك كرده و جو ايراني- عربي- عجمي را راه مي اندازند و عوامل خودفروخته اين مسایل را در جلسات رسمي و رسانه هاي خود مطرح مي كنند و خود غرب هم مي داند كه اين تبليغات و ايران هراسي ها دروغ است اما مي خواهند افكار عمومي را درگير اين مساله كنند تا بتوانند انتخابات مصر و تونس و اين بيداري اسلامي را مديريت كنند چرا كه تداوم حكومت هايي مانند بن علي ها و حسني مبارك ها وجود ندارد اما انحراف آن شدني است و تغيير در انقلاب شدني است و اينها به شدت مطرح است.

او در باره شرايط داخلي مصر گفت: شوراي نظامي سعي دارد عناصري وابسته به رژيم غرب روي كار بيايند و اين همان خطري است كه بيداري مصر را تهديد مي كند كما اينكه تظاهرات ميليوني مردم به دليل نگراني از شكسته شدن راي هاي مردم به جهت حضور اين افراد در انتخابات مصر است.

عبدي پور اظهار کرد: چون قدرت هنوز دست نظاميان است، جريان هاي اسلامي نتوانستند فعال تر حضور پيدا كنند و به عنوان مثال افرادي چون الشاطي كه زنداني بودن او در زمان حسني مبارك بوده است به اين دليل رد صلاحيت مي شود لذا معلوم است اين شورا همان سياست ها را دنبال مي كند.

او با بيان اينكه نبايد شرايط مصر را در راستاي شرايط ايران ديد، افزود: بايد هر كشوري را متناسب با شرايطش تحليل كنيم و خواسته ها بايد اولويت گذاري و تحولات گام به گام مديريت شود و مدل ديگري را در شرايطي جايگزين كنند.

اخواني ها كه از عقلانيت بهتري برخوردار هستند براي آينده مصر بهترند

مدير مركز ساماندهي پژوهش‌هاي ديني اظهار کرد: اگر گزينه اخواني ها آقاي مرسي باشد فكر مي كنم با حمايت همه جانبه گروه هاي اسلامي بتوان آينده بهتري را پيش بيني كرد ضمن اينكه در بين خود اسلامي ها جريان سلفي ها هستند كه آنها هم گزينه خود را دارند اما اخواني ها كه از عقلانيت بهتري برخوردار هستند براي آينده مصر بهتر خواهد بود به اين لحاظ كه سلفي ها وابسته به عربستان بوده و به دنبال تشتت هستند.

اصلاح قانون اساسي باید اولويت گروههاي اسلامي پس از روي كار آمدن باشد

وي درمورد مشخصات اصلح در انتخابات مصر گفت: اصلح كسي است كه به مصر به عنوان كل نگاه كند و مصالح مصر و جهان اسلام را خوب بفهمد و روحيه ايستادگي برابر استكبار داشته باشد و به صورت مستقل بتواند تصميم بگيرد و احزاب و جريان هاي داخلي را به هم نزديك كند.

وي افزود: جريانهاي اسلامي مصري با گفت و گو مي توانند مشكلاتشان را حل كنند برخلاف افراطي گري سلفي كه اهل منطق و گفت و گو نيستند بلكه زبان آنها شمشير است.

عبدي پور درباره وظايف اخواني ها در صورت روي كار آمدن در مصر اظهار كرد: گروه هاي اسلامي پس از روي كار آمدن بايد تلاش كنند قانون اساسي اين كشور اصلاح شود و اين مهم است چون قانون اساسي منشوري است براي هر كشوري كه به عنوان نقشه راه، سياست‌هاي اقتصادي، فرهنگي، خارجي و... را تنظيم كند.

وي تشكيل دولت سالم جهادي را از وظيفه ديگر گروههاي اسلامگرا پس از روي كارآمدن دانست و گفت: كشور مصر از وضعيت اقتصادي خوبي برخوردار نيست، آباداني رشد چنداني نداشته و بيكاري بالاست و همواره از غرب كمك مي گيرد؛ اينها عقب ماندگي هايي است كه وجود دارد پس دولتي كه روي كار مي آيد بايد مشكلات مردم را حل كند.

اين كارشناس سياسي ادامه داد: گروه هاي اسلامي بايد در مسایل ديني سرمايه گذاري كرده و به سمت تعامل سازنده با بقيه كشورهاي اسلامي بروند و نماينده اصيلي از اسلام سني باشند كه معتدل و متكي به عقلانيت است تا بتواند هرچه سريع تر نقش خود را در جهان اسلام بازي كند.

او ابراز اميدواري كرد: مصر به گذشته خود بازگردد و اين فرصت تاريخي را مغتنم شمرده و با از خودگذشتگي براي ساخت مصري بزرگ تلاش كند.

تحولات اساسي در منطقه با ايستادگي و مقاومت اسلامگرایان حاصل مي شود

عبدي پور در مورد تشكيل اتحاديه اسلامي با تغيير رژيم در مصر گفت: شعار مصلحان بزرگ در يك سده اخير همواره تشكيل اتحاديه اسلامي بوده است هرچند از جهات فكري تفاوت هايي با يكديگر داشتند اما همه آنها در يك مساله مشترك بودند و آن اتحاد جوامع اسلامي بود.

وي تصريح كرد: در حال حاضر روشنفكران اسلامي در مصر همين شعار را تعقيب مي‌كنند و اين عملكرد يكسال و اندي بين گروه هاي اسلامي نشان داد كه آنها به وحدت جهان اسلام نگاه كرده و نگذاشتند اختلاف مذهبي دامن زده شود عليرغم اينكه هجمه هايي به شيعيان و تخريب چهره ها با هدف فاصله گرفتن تسنن از تشيع صورت گرفت اما آنها ايستادگي كرده و نشان دادند همه چيز براي اتحاد بزرگ فراهم است.

اين كارشناس جهان عرب با بيان اينكه در حال حاضر هم نمونه‌هايي از اتحاد بين شيعه و سني را مي بينيم گفت: انتظار داريم با تشكيل حكومت اسلامگرا در مصر، حضور دولت گونه مصر هم در صحنه‌هاي رسمي اتفاق بيفتد و كشورهايي كه هزينه كردند و دلارهاي آمريكايي را صرف اختلاف و تحريك ملتها و ايجاد چالش بين كشورها كردند رخت بربندند و شاهد تحولي عظيم در اين كشورها باشيم.

وي بيان كرد: اگر اين مقاومت ها و ايستادگي ها ادامه پيدا كند تحولات اساسي در منطقه جهان اسلام دور نخواهد بود و اگر در كشورهاي وابسته تغييري حاصل شود شاهد اتحادي كه همه مسلمانان آرزوي آن را دارند خواهيم بود.

عبدي پور با بيان اينكه وعده اتحاد نزديك است تاكيد كرد: بايد از اين شرايط كه دوران گذار است عبور كرد و بعد خواهيم ديد كساني كه مي خواستند حركت بيداري مردم را منحرف كنند خودشان از بين رفتند.

وي در پایان با تاکید بر اینکه ملت ايران دنبال مسایل نژادي نيست افزود: مردم ایران به دنبال احياي مكتب اسلام هستند تا بتوانند مكتب اهل بيت (ع) را به عنوان الگو معرفي كنند