دشمنان در صدد ایجاد تنش بین حوزه علمیه قم و نجف هستند
32 بازدید
مصاحبه کننده : خبرگزاری رسا
محل مصاحبه : پژوهشگاه علوم و فرهنگ ‏اسلامی
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : خبرگزاری رسا
تاریخ نشر : May 8 2009 12:00AM
تعداد شرکت کننده : 0

کارشناس حوزه ارتباطات بین الملل با اشاره به این که مراکز علمی تشیع فارغ از اقتصائات جهانی، فعالیت های مقطعی و مستقلی را آغاز کرده اند، گفت: عملکرد مراکز علمی در برابر مسائل بین المللی مطلوب نیست.

حسن عبدی پور، کارشناس حوزه ارتباطات بین الملل در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری رسا، به نقد فعالیت های بین المللی پژوهشی، علمی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران پرداخت.

وی معتقد است که مراکز مختلف و نهادهای متنوعی که در این عرصه فعال اند، به صورت جزایری پراکنده و گاه فارغ از نیازها و مصالح و اقتصائات جهانی و منطقه ای؛ فعالیت های مقطعی و بدون مطالعه مستقلی را آغاز می کنند که کمتر، نتیجه در خور و شایسته ای را دربر دارد.

عبدی پور شرایط ویژه ایران پس از انقلاب اسلامی و وضعیت امروز عراق و لبنان را یک فرصت طلایی برای حوزه های علمیه و مراکز پژوهشی شیعی عنوان کرد و گفت: انقلاب اسلامی ایران فرصت بی بدیلی را در اختیار حوزه های علمیه قرار داده است؛ اما متأسفانه حوزه به صورت جهادی به این فرصت نگاه نکرده است و عزم جدی و برنامه عملی در حوزه ها دیده نمی شود؛ از این رو به روز بودن و هماهنگی با سیر تحولات در عرصه اندیشه یکی از ضرورت های مراکز پژوهشی به ویژه مراکز مرتبط با حوزه دین و آموزه های وحیانی است.

وی به هشدارهای مکرر رهبر معظم انقلاب در مناسبت های گوناگون به حوزه علمیه اشاره کرد و بیان داشت: ایشان بارها خواهان تحول در حوزه علمیه شدند؛ اما هنوز حوزه علمیه حرکت بنیادی و جوهری خود را شروع نکرده است. به یقین فرصت انقلاب اسلامی، یک فرصت تاریخی است و اگر از این فرصت بهره نبریم، بعدها مورد مذمت آیندگان قرار می گیریم.

کارشناس ارشد مذاهب اسلامی، پیشرفت های کشور در بُعد نظامی و دانش های تجربی را رضایت بخش توصیف و خاطر نشان کرد: با این وجود کشورمان در حوزه دانش های اسلامی و پژوهش های کاربردی شرایط مطلوبی ندارد و تا کنون نتوانسته ایم، مکتبی را معرفی کنیم که ضمن این که جهان اسلام را در بر می گیرد، ادیان دیگر را نیز در تأثیر خود قرار دهد.

عبدی پور ابراز داشت: امروز بسیاری از افکار اهل بیت(ع) و آموزه های مکتب تشیع به صورت قانون در کشورهای غربی جاری است؛ اما متأسفانه در خود کشورمان و کشورهای اسلامی عملی دیده نمی شود. ما باید فضای علمی دنیا را عوض کنیم. امروز دنیا به سوی معنویت می رود و وجدان بشری به دنبال پیام های آسمانی است که محور آن اخلاق است.

کارشناس حوزه ارتباطات بین الملل اظهار داشت: فضای غالب بر اندیشه های بشری و چالش های پیش رو و همچنین نظریات و ایده های نوین اندیشمندان و نظریه پردازان در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه در عرصه سیاست، فرهنگ، علوم قرآن و فلسفه دین از جمله اموری است که تفکر بشر اندیشمند امروز را به خود مشغول داشته است.

وی اضافه کرد: شناسایی اندیشه ها و رویکردهای فکری برای دفاع عقلانی از آموزه های دینی در جهان کنونی، ضروری است. برای نمونه اندیشه لیبرال دموکراسی که به تعبیر نظریه پردازان غربی آخرین نسخه حیات بشری در عرصه سیاست، فرهنگ و اقتصاد است، اندیشه ای است که باید در موازنه با اندیشه مهدویت به عنوان آخرین نسخه حیات طیبه بشر، سنگینی و عقلانیت و درستی آن را ارزیابی کرد.

کارشناس ارشد مذاهب اسلامی بی تفاوت ماندن مراکز اسلامی در سطح بین الملل در خصوص ارائه بنیادین بر تفکر لیبرال دموکراسی و کوتاهی در ارائه اندیشه اسلام ناب محمدی را سبب وارد آمدن آسیب های سنگین اندیشه اسلامی در عرصه جهانی خواند و خاطر نشان کرد: مسائل کلان فکری بشری می تواند در همه رشته های مرتبط با دین مورد شناسایی، ارزیابی و دقت و نقد قرار گیرد.

وی گفت: با این حال، ضرورت تلاش های علمی پژوهشی حوزه علمیه در خارج از کشور ناشناخته است. ما تصور درستی از کشورهایی همچون لبنان و عراق نداریم و امروزه کار فرهنگی بر کار سیاسی مقدم شده است؛ ازاین رو در بسیاری از جاها که دیپلماسی به بن بست می خورد، کار فرهنگی پاسخ گو است؛ چون نیازهای جوامع بشری مشترک است. امروز مسأله بی سوادی و ایدز امنیت، خشونت، محیط زیست و حقوق بشر؛ مخصوص کشور خاصی نیست و باید همه کشورها نسبت به آن احساس مسؤولیت کنند.

محقق و کارشناس مسائل حوزه بین الملل بر ضرورت سرعت، قوت و انسجام شیعه در تشکل های علمی و پژوهشی تأکید و تصریح کرد: تا فرصت هست باید تجربه های خود به کشورهایی همچون عراق و لبنان منتقل کنیم.

عبدی پور در ادامه همبستگی حوزه علمیه نجف و قم را مهم دانست و خاطر نشان کرد: بایستی حوزه علمیه نجف با پیشرفت های حوزه علمیه قم پیوند بخورد؛ گرچه نجف را «أمّ» حوزه های علمیه می دانیم؛ اما باید قبول کرد قم در سده اخیر نشاط بیشتری داشته و در شرایط جدید «أمّ القری» شده است و ما به پیوند دو حوزه علمیه قم و نجف نیازمندیم.

وی تحقق این پیوند را در گرو درک شرایط حساس عراق خواند و بیان داشت: امروز که دشمنان اسلام نتوانستند جنگ مذهبی شیعه و سنی را به جایی برسانند در یک ساله اخیر تلاش کرده اند که بین حوزه علمیه نجف و قم اختلاف هایی را ایجاد کنند. آنان تلاش کردند تا تعصب ها یا نگاه ناسیونالیسیتی عرب و عجم را زنده کنند.

کارشناس ارشد مذاهب اسلامی بر همسویی مراکز علمی، پژوهشی و فرهنگی کشورهایی که شیعه دارد، تأکید کرد و افزود: البته این سخن به این معنا نیست که آنچه در ایران بوده به همان شکل قابل پیاده شدن در عراق و لبنان است. هر حرکت، تاکتیک و شرائط خود را می طلبد؛ اما مواد و محتوا یکی است.

عبدی پور با اشاره به این که ما نیازمند مشخص کردن سیاست های کلان هستیم، گفت: متأسفانه دستگاه های رسمی در این زمینه عملکرد خوبی نداشته اند و خود دستگاه ها دارای راهبردهای کلان نیستند و نتوانستند از ظرفیت های ایران استفاده کنند. خودشان خواسته اند، متصدی تولید علم شوند که تلاش عبثی است؛ چون هیچ گاه دستگاه های اجرایی نمی توانند، متولی تولید اندیشه شوند. از سویی دیگر بسیاری از مراکز تولید علم و دانش درگیر مسائل ساختاری و داخلی شده اند تا جایی که اهداف و رسالت های خود را فراموش کرده اند.

کارشناس حوزه مسائل بین الملل افزود: این دستگاه ها وظیفه دارند که ظرفیت های داخل را به خارج متصل کنند و اتفاق های بعدی به صورت طبیعی شکل می گیرد. در سایه سیستمی که فراهم خواهد شد، بین نهادهای فعال و تأثیرگذار ارتباط برقرار می شود و ما از نوع مسائل آنان مطلع می شویم و مراجع ما با شناخت به تحلیل مسائل می پردازند که هر قدر ارتباط مان بهتر شود، نوع تعامل مان نیز بیشتر خواهد شد. در این راستا کار علمی، آکادمیک، هدف مند و پویا در زمینه شخصیت شناسی، جریان شناسی و مکتب شناسی، می تواند در حوزه مسائل مختلف فلسفی، کلامی همچون فلسفه دین، فلسفه اخلاق، فلسفه علم و وحی سازماندهی شود و ورودی ها و خروجی های آن با تعریف ریز مراحل پروسه تحقیق، پژوهش و عرضه، مشخص شود.

وی بیان داشت: من در سفرهای خود به کشورهای اسلامی دریافتم که اگر تفکر شیعی را با آن ظرفیت و گستره ای که از آن سراغ داریم، معرفی کنیم؛ اتفاق فرخنده ای خواهد افتاد.

وی جریان سلفی گری را توطئه استکبار جهانی در برابر جریان انقلاب اسلامی خواند و ابراز داشت: آمریکا از ترس این که جریان انقلاب اسلامی در کشورهای عربی و اهل سنت صادر شود، جریان هایی که بوی احیاگری می دهند را تقویت کرد که نمونه های آن طالبان و القاعده است که امروز تهدیدی برای کشورهای اسلامی و تهدیدی برای شناخت کشورهای دیگر نسبت به اسلام است. امروزه به سبب حرکت های غلط آنان چهره اسلام مخدوش شده و خشونت گرا جلوه داده شده است.

عبدی پور تأکید کرد: ما باید امروز به صحنه بیاییم و چهره پاک و اسلام ناب را با تبیینی که اهل بیت (ع) کردند، در مقوله های گوناگون با ابزار مختلف نشان دهیم.

کارشناس و محقق مسائل حوزه بین الملل، ارتباط با مراکز مهم علمی را گام اول این تلاش خواند و اضافه کرد: بایستی با نخبگان جهان اسلام ارتباط برقرار و محصولات علمی آنان را مطالعه کنیم و سوء تفاهم ها را از بین ببریم.

وی بر بازسازی چهره تشیع و حقیقت اسلام ناب محمدی (ص) تأکید کرد و گفت: این مسأله نیازمند توجه مراکز علمی داخل کشور و تربیت نیروهای مناسب برای حضور در عرصه های بین المللی است و صدها لوازم جانبی هم باید در کنار آن دیده شود که در اولویت بعدی است.

عبدی پور نسبت به کم توجهی به عراق هشدار داد و تصریح کرد: امروز در عراق میراث شیعی ما غارت شده است، بسیاری از کتابخانه های علما که در خانه ها مخفی شده بود، اکنون بعد از آرامش نسبی خرید و فروش می شوند و دلالان کلانی در این بین وجود دارند که سرمایه عالمان مکتب تشیع را به یغما می برند. ما در ابتدایی ترین مسائل کوتاهی کردیم؛ چه رسد به این که تجربه های خود را به برادران حوزوی و دانشگاهی خود در عراق منتقل کنیم.

کارشناس ارشد مذاهب اسلامی اظهار داشت: باید به گونه ای عمل کنیم که اگر روزی شرایط عراق به شکل دیگری رقم خورد ما حسرت این روز را نخوریم و برای این کار باید هسته های اولیه این اقدام را تشکیل دهیم تا اگر اتفاقی افتاد این ارتباط قطع نشود.

وی در ادامه به برخی از نگرانی ها در داخل عراق نسبت به این مناسبت ها با ایران اشاره کرد و افزود: البته ما نمی خواهیم برای ایران در عراق تبلیغات کنیم ما می خواهیم فکر ایرانی به دست عراقی به آنجا برود؛ همچنان که در تاریخ داد و ستدهای علمی بین ایران و عراق به صورت مستمر وجود داشته است و بسیاری از آثار عالمان ایرانی به زبان عربی نگارش شده است، آنجا نیروی خوش فکر کم نداریم. آنها به یاری علمی، پژوهشی و آموزشی نیازمندند؛ از این رو همه این تجربه ها باید به سرعت انتقال یابد.

عبدی پور، جلب اعتماد طرف مقابل را از لوازم این ارتباط خواند و گفت: وقتی کشورهای اسلامی و عربی نیت های خالصانه و پیشرفت های ما را ببینند، استقبال می کنند. ما باید نشان دهیم که دنبال مقاصد سیاسی و نظامی نیستیم و تنها جنبه های علمی را در نظر داریم. توجه به حوزه های علمی و نخبگان سبب می شود که بر توده ها مؤثر واقع شود. این راه دیگری است که باید شروع می کردیم که متأسفانه هنوز آغاز نکردیم.

کارشناس حوزه ارتباطات بین الملل بر مقاومت و پایداری در این مسیر تأکید و تصریح کرد: نباید به صرف برخی مخالفت ها از میدان خارج شویم، باید به شدت تلاش کنیم که اعتماد آنان را جلب کنیم، باید آنان را دعوت کنیم که حقایق ما را ببینند. اینها عرصه های نویی است که نیازمند برنامه ریزی است؛ اما اگر بنشینیم اوضاع آن گونه که باید، پیش نمی رود.

وی، عهده دار ایجاد این تعامل را حوزه های علمیه و مراکز علمی خواند و اظهار داشت: تجربه نشان داده است که اگر منتظر دولت ها باشیم، اتفاقی نمی افتد. دولت ها بسترها را فراهم می آورند، این حرکت شخصیت های علمی است که می تواند یک جریان راه بیاندازد. حوزه های علمی ما در فضای بسته ای حرکت می کنند؛ اگرچه تلاش هایی می کنند؛ اما جایگاهی همچون«الأزهر» پیدا نکرده ایم، سرمایه هایی که در اختیار داریم قابل مقایسه با آنان نیست.

عبدی پور با تأکید بر این که باید«أمّ القری» بودن مان را در صحنه عمل نشان دهیم، اظهار داشت: باید از آن تصویر نامناسبی که رسانه ها از ما نشان داده اند، بیرون بیاییم و حرکت اصیل شیعی که آموزه های اخلاقی و علمی ناب دارد را احیا کنیم.

کارشناس حوزه مسائل بین الملل با اشاره به اقدام های دشمن و سعی آنان در به حاشیه کشیدن ایران بیان داشت: ما باید در صحنه علمی فرهنگی قرار گیریم، امروز به سبب رابطه ای که به وجود آمده است، علوم، پیشرفت چشمگیری داشته است که این موضوع رسالت شیعه در صحنه بین المللی را سنگین تر می کند.

عبدی پور با تأکید بر این که بایستی پیام شیعه در مجامع بین المللی مطرح شود، افزود: اگر پیام شیعه به صورت صحیح در مجامع بین المللی وارد شود همچون مطرح شدن نامه امیر مؤمنان (ع) به مالک اشتر در سازمان ملل متحد اتفاق های خوبی خواهد افتاد. امروز می توان صحیفه سجادیه را به عنوان یک منشور اخلاقی مطرح کرد و اگر عدالت امام علی(ع) به خوبی تبیین شود، جهان به سوی این عدالت پیش می رود. همچنین اگر نوع تعامل علمی امام باقر (ع) و امام صادق (ع) در فضایی که مذاهب مختلف حضور داشتند، تبیین شود، باب احترام گزاردن به اندیشه دیگران باز می شود.

وی در پایان خاطر نشان کرد: اسلام پیامش جهانی نمی شود؛ مگر این که مسلمانان در کنار هم قرار گیرند و جریان تشیع همان گونه که بر منطقه از نگاه سیاسی و فرهنگی با برنامه ریزی کلان تأثیر گذاشت، بر کشورهای اسلامی نیز تأثیرگذار خواهد بود؛ مشروط بر این که ما فرصت ها را از دست ندهیم و به سوی حرکت بزرگ علمی گام برداریم.